Sa parehong oras, sa mansyon ng pamilya Lee,Si Amalia at Richard ay magpapahinga na sa maghapong gawain at meetings nang biglang may tumunog na doorbell. Agad silang nagmamadaling lumapit upang buksan ang pinto.Pagbukas nila, bumungad sa kanila sina Marcus at Carmina, na parehong mukhang may pagsisisi, at si Cassandra, na nakatayo sa likuran nila na may namumulang mga mata."Anong nangyayari dito?" Tanong ni Amalia na halatang naguguluhan sa ekspresyon ng tatlo.Lumingon si Carmina at masamang tumingin kay Cassandra.Namumula ang mga mata ni Cassandra, punong-puno ng pagsisisi ang kanyang mukha, at may bahagyang paos sa kanyang boses. "Tiya, narito po ako upang humingi ng paumanhin."Sa narinig, lalong naguluhan si Amalia. Umupo siya sa sofa kasama ang tatlo at pinautusan ang isang kasambahay na bigyan sila ng tsaa bago siya nagsalita. "Ano ba ang nangyari? Bakit ka humihingi ng paumanhin? May ginawa ka bang ikakagalit ko?"Yumuko si Cassandra, hindi makatingin kay Amalia. "Kahapon
Nang marinig ito, muling nagbago ang ekspresyon ni Amalia."Cassandra, ano ang sinasabi mo? Walang posibilidad na mangyari iyon kay Anthony at sa babaeng iyon. Tinanong ko na si Anthony mismo, at sinabi niyang wala siyang ganung balak. Huwag mo nang isipin ang mga bagay na wala namang basehan!"Ngunit nanatiling nakayuko si Cassandra habang lumuluha. "Pero ngayon po, si Katerine ay nasa tabi ni Khate araw-araw. Nitong mga araw na ito, doon pa siya mismo nakatira sa bahay ni Khate. Gustong-gusto siya ni Katerine. Kung talagang wala siyang balak na bumuo ng pamilya kasama siya, bakit niya ipinagkakatiwala si Katerine sa kanya?"Bagaman sinigawan siya ni Anthony, palihim pa rin siyang nagpadala ng mga tao upang bantayan ang kilos ni Khate.Nang malaman niyang si Katerine ay nanatili sa bahay ni Khate, agad siyang nabahala at sinabi ang lahat sa kanyang mga magulang. Matapos siyang pagalitan, isinama siya ng dalawang nakatatanda upang personal na humingi ng tawad sa mga magulang ni Anthon
Habang pinapanood ni Khate si Amalia na umupo sa sofa, mahinahon niyang isinara ang pinto, saka naupo na rin sa isang single sofa. Wala siyang bakas ng pagkatakot o pagpapakumbaba, at diretsong tinanong ang bisita,"Ginang Lee, napakaaga po ng inyong pagpunta rito. May kailangan po ba kayong sabihin?"Hindi na nag paligoy-ligoy pa si Amalia. "Dumating ako dito ngayon para sabihin sayo na lumayo ka kay Anthony. Huwag mong isipin na may karapatan ka kay Katerine. Wala ka nang kinalaman sa kanya kahit kailan. Ikaw ang kusang nag desisyon makipag diborsyo at umalis ng walang paalam. Wala kang karapatan na bumalik dito, sa bansang ito!"Sa narinig, hindi maiwasan ni Khate na matawa nang bahagya sa loob-loob niya. Ngunit sa halip na magalit, nanatili siyang mahinahon."Huwag po kayong mag-alala. Nang pinili kong umalis noon, hindi ko na iniisip na bumalik pa.""Talaga ba Khate?" Napangisi nang malamig si Amalia. "Kung ganun, paano mo ipapaliwanag ang patuloy mong pakikipagkita kay Anthony?
Nang makita ni Auntie Meryl na umiiyak nang ganito ang batang miss, agad siyang lumapit upang kumbinsihin siya, "Madam, bumalik ang sakit na autismo ni Katerine nitong nakaraang dalawang araw, at muling binugbog siya ni Cassandra. Kakagaling lang niya ngayon, at hindi pa matatag ang kanyang kondisyon. Huwag mo naman po siyang takutin."Buong gabi pinag-isipan ni Auntie Meryl ang nangyari, at nahulaan na niya kung sino ang nanakit sa batang miss. Ngayon, upang makumbinsi ang ginang, pinilit niyang sabihin ang kanyang hinala.Hindi sumang-ayon si Amalia. "Sinabi na sa akin ni Cassandra ang tungkol dito. Hindi sumunod si Katerine kaya nagalit si Cassandra at dinisiplina siya. Humingi na rin siya ng paumanhin sa akin, pati na rin si Katerine. Magiging madrasta niya si Cassandra sa hinaharap, at ngayon pa lang ay nagkakagulo at hindi sila magkasundo ng dalawa."Narinig ito ni Auntie Meryl ngunit hindi niya alam kung ano ang sasabihin. Tiningnan na lamang niya si Katerine nang may habag.Ka
Narinig ni Anthony ang sinabi ng kanyang ina at tumango nang walang komento.Inakala ni Amalia na sumang-ayon siya at handa nang bumalik upang kunin ang kanyang apo, ngunit narinig niya ang boses ni Anthony mula sa likuran."Maaaring hindi mo alam kung ano ang naging kalagayan ni Katerine nitong nakaraang dalawang araw ma."Natigilan si Amalia nang marinig ito. Totoo nga na nabanggit ni Aunt Zhang na nagkaroon ng autism attack ang kanyang apo, ngunit hindi niya alam kung gaano ito ka seryoso."Mas matindi ang naging pag-atake ng autism ni Katerine sa pagkakataong ito, at kahit si Christopher na eksperto sa larangang psychology ay hindi alam ang gagawin. Ngunit kapag kasama niya si Khate, nagiging parang normal na bata si Katerine. Bukod pa riyan, dahil kay Khate, nakakapagsalita na si Katerine ilang araw na ang nakalipas. Kung noon pa man ay wala tayong nagawa sa kalagayan niya, may naisip ka bang posibilidad na mangyari ito?" tanong ni Anthony sa malalim na tinig.Nakakapagsalita na
Malinaw ang nais ipahiwatig ni Amalia—umaasa pa rin siyang magkatuluyan si Anthony at Cassandra.Sa loob ng anim na taon, ilang beses na niyang narinig ang ganitong pangungumbinsi sa kanya ng kanyang ina.Bahagyang napakunot ang noo ni Anthony, bahagyang naiinip. "Aayusin ko ito ma. Pakiusap, huwag ka nang makialam."Hindi rin natuwa si Amalia. "Aayusin mo? Ibig mong sabihin, talagang balak mong ipawalang-bisa ang kasunduan sa kasal kay Cassandra?"Naghintay siya ng sagot, ngunit nanatiling tahimik si Anthony. Unti-unting lumamig ang ekspresyon ni Amalia, at nang muling nagsalita, ang kanyang tinig ay matigas at walang bahid ng pag-aalinlangan. "Anuman ang mangyari, dahil ikaw mismo ang pumayag sa kasunduang ito sa pamilya Feng, hindi ko hahayaan na basta mo na lang itong kanselahin. Matagal kang hinintay ni Cassandra, hindi mo siya dapat biguin. Hindi ako papayag na mabaliwala langang kasunduang ito, kaya huwag mo na itong banggitin kailanman!"Matapos sabihin ito, matalim ang tingin
Pagkaalis ni Amalia mula sa bahay ni Khate, habang pauwi siya, naisip niyang tawagan si Cassandra.Sa kabilang linya, nakita ni Cassandra ang tawag ni Amalia nang maaga pa lamang at naguluhan siya ng kaunti."Cassandra, nakausap ko na si Anthony. Sinabi mo noon na gusto niyang kanselahin ang kasal ninyo, pero hindi na niya ito babanggitin muli sa hinaharap." Bagama’t ito ay sariling desisyon lamang ni Amalia, hindi naman tumanggi ang kanyang anak, kaya’t diretso niyang sinabi ito kay Cassandra.Nang marinig ito, tuwang-tuwa si Cassandra. "Totoo po ba ‘yan, Auntie?"Pagkatapos noon, kunwari siyang nagpakita ng lungkot at nagtanong, "Pero paano naman si Khate? Mukhang malapit na ulit ang loob nila ni Anthony, at gusto rin siya ni Katerine..."Nang marinig ang pangalan ni Khate, bumigat ang tono ni Amalia. "Huwag mo siyang alalahanin. Ikaw lang ang magiging asawa ni Anthony sa hinaharap! Bukod pa rito, bata pa si Katerine, wala pa siyang nauunawaan tungkol sa mga bagay na ganyan, kaya k
Kinabukasan ng umaga, hindi dumating si Anthony, kaya si Khate na lang ang naghatid sa tatlong bata sa kindergarten.Si Teacher Ann ay naghihintay sa may pintuan. Nang makita niyang mag-isa si Khate, bahagya siyang nagulat. "Ms. Khate, bakit mag-isa lang po kayo ngayon?"Nang marinig ito, hindi maiwasan ni Khate na mabigla.Noong nakaraang dalawang araw, palaging kasama niya si Anthony sa paghahatid sa mga bata. Hindi niya inakala na mapapansin ito ng guro at tatanungin pa siya tungkol dito.Mukhang medyo malapit nga sila ni Anthony ngayong mga nakaraang araw.Saglit na hindi alam ni Khate kung paano sasagot.Ngunit bago pa siya makapagsalita, kinuha na ni Katerine ang kanyang maliit na notebook at sumulat sa loob nito: "Nakikitira ako sa bahay ni Auntie ngayon!"Ipinakita ng munting bata ang kanyang notebook at masayang ngumiti.Naalala ni Teacher Ann na parang matamlay si Katerine nitong mga nakaraang araw. Ngayon, kitang-kita ang kasiyahan sa kanyang mukha, kaya hindi napigilan ni
Habang pinagmamasdan ni Khate ang repleksyon niya sa salamin, hindi niya maiwasang mapansin ang lungkot sa kanyang mga mata. Mula nang marinig niya ang sinabi ni Kyrrine, hindi na siya mapakali. Ano nga ba ang nalaman ni Anthony? At paano siya maghahanda sa muling paghaharap nila?"Khate," mahinang tawag ni Kyrrine mula sa pintuan. "Sigurado ka bang gusto mo siyang kausapin ngayon? Baka hindi ka pa handa."Huminga nang malalim si Khate bago tumango. "Kailan pa, Kyrrine? Hindi ko na pwedeng ipagpaliban ito. Kailangan ko nang tapusin ang lahat."Dahan-dahang lumapit si Kyrrine at hinawakan ang kanyang kamay. "Hindi mo kailangang gawin ito mag-isa. Kami ni Adrian, nandito lang."Napangiti si Khate, kahit na alam niyang may halong kaba ang kanyang damdamin. "Salamat, Kyrrine. Pero alam kong ito ay isang bagay na ako lang ang kailangang humarap."Pagkalipas ng ilang sandali, naroon na siya sa harap ng isang mamahaling restawran kung saan siya pinapunta ni Anthony. Tumigil siya sa tapat ng
Habang patuloy na lumalalim ang gabi, hindi pa rin mawala sa isipan ni Khate ang mga sinabi ni Anthony. Nakaupo siya sa veranda ng kanyang apartment, nakatitig sa malawak na siyudad na puno ng kumikislap na ilaw, ngunit tila wala siyang nakikita. Ang kanyang isip ay gulong-gulo, pilit niyang inuunawang muli ang lahat ng nangyari sa pagitan nila.Muli niyang narinig sa kanyang isip ang boses ni Anthony—ang sakit, ang hinanakit, at ang desperasyon sa kanyang tinig. "Hindi mo kailangang harapin ito mag-isa." Napapikit siya nang mariin, pilit na pinipigilan ang muling pagbalik ng mga alaala. Ngunit kahit anong gawin niya, bumabalik at bumabalik pa rin ito."Hindi mo na siya dapat iniisip, Khate." Biglang sabi ni Adrian, na tahimik palang nakatayo sa may pinto, pinagmamasdan siya. May hawak itong dalawang tasa ng kape, at marahan itong lumapit upang ibigay sa kanya ang isa. "Alam kong mahirap, pero hindi mo kailangang pahirapan pa ang sarili mo."Marahang tinanggap ni Khate ang kape at hum
Sa kabila ng kanyang mga sinabi, hindi mapakali si Khate. Kahit pa pinilit na niyang lumayo, may isang bahagi ng kanyang puso na hindi kayang magpakawala."Tapos na, Adrian. Tapos na," mahina niyang ulit, pilit pinaniniwala ang sarili na wala na siyang dapat pang balikan. Ngunit kahit anong pilit niya, alam niyang hindi pa tapos ang lahat. Hindi pa tapos ang sugat na iniwan ni Anthony—o marahil, ang sugat na iniwan niya sa puso nito.Tahimik lang silang naglakad ni Adrian palabas ng gusali, ngunit ramdam niya ang bigat ng presensya nito sa tabi niya. Hindi ito nagtanong, hindi rin ito nagpilit, ngunit ramdam niya ang pag-aalala nito.Pagkarating nila sa sasakyan, marahang binuksan ni Adrian ang pinto para sa kanya. "Khate, sigurado ka bang kaya mo?"Napayuko siya. Gusto niyang sabihin na oo, na kaya niyang kalimutan ang lahat, na kaya niyang itago ang emosyon niyang matagal nang nakakubli. Pero hindi na niya kayang magsinungaling pa."Hindi ko alam, Adrian," mahinang tugon niya. "Pero
Habang patuloy na lumalayo sina Khate at Adrian mula kay Anthony, ramdam niya ang bigat ng kanyang bawat hakbang. Pakiramdam niya'y may humihila sa kanya pabalik, ngunit pinilit niyang huwag nang lumingon. Hindi niya maaaring ipakita ang kanyang kahinaan, lalo na sa harap ni Anthony."Khate," muling tawag ni Adrian, bahagyang humigpit ang pagkakahawak nito sa kanyang braso. "Sigurado ka bang ayos ka lang? Alam kong hindi madaling makita siya ulit pagkatapos ng matagal na panahon."Napayuko si Khate, pilit na itinatago ang lungkot sa kanyang mga mata. "Adrian, hindi ko alam... Hindi ko alam kung ano ba ang dapat kong maramdaman. Akala ko tapos na ang lahat, pero bakit parang mas lalo lang lumalala ang sakit?"Hininto ni Adrian ang kanilang paglalakad at marahang hinawakan ang magkabila niyang balikat. "Kung gusto mong umalis dito, sabihin mo lang. Hindi mo kailangang tiisin ang ganitong pakiramdam, Khate."Napangiti siya ng bahagya, kahit pa puno ng pait ang kanyang puso. "Salamat, Adr
Habang bumibigat ang katahimikan sa pagitan nina Khate at Anthony, hindi niya maiwasang maramdaman ang mabilis na pagtibok ng kanyang puso. Pilit niyang pinapakalma ang sarili, ngunit ang matinding titig ni Anthony ay tila humihila sa kanya pabalik sa nakaraan—sa isang panahong pinilit na niyang ibaon sa limot.Napalunok siya at dahan-dahang tumalikod, umaasang matatapos na ang usapan nila. Ngunit hindi ganoon kadali ang lahat."Khate," muling tawag ni Anthony, mas malambot ngunit may halong bahagyang pakiusap ang kanyang tinig. "Huwag mo akong iwan ng walang sagot, please lang."Napapikit nalang si Khate, pilit na pinipigilan ang panginginig ng kanyang kamay. Alam niyang kung magpapatuloy siya sa usapang ito, maaaring buksan niya muli ang sugat na matagal nang nakapikit. Ngunit paano kung ito na ang pagkakataong kailangan niya upang tuluyang makalaya?Huminga siya nang malalim bago bumaling muli kay Anthony. "Ano pa ba ang gusto mong marinig mula sa akin?" mahinahon ngunit matigas ni
Sa kabila ng malamig na sagot ni Khate, nanatiling matindi ang titig ni Anthony sa kanya, para bang sinusubukan niyang hanapin ang katotohanan sa kanyang mga mata. Ilang segundo pa ang lumipas bago siya tuluyang tumalikod, ngunit hindi pa rin nawala ang tensyon sa pagitan nila. Ang hindi inaasahang muling pagkikita ay nagdulot ng mga emosyon na matagal nang ibinaon sa limot, ngunit ngayon ay muling lumulutang sa ibabaw, hinuhukay kahit na pilit niya itong nililibing.Habang pinagmamasdan ni Khate ang papalayong pigura ni Anthony, hindi niya maiwasang makaramdam ng kakaibang paninikip sa dibdib. Alam niyang hindi niya na maaaring balikan ang nakaraan, ngunit bakit tila patuloy itong bumabalik sa kanya? Bakit hindi niya kayang alisin ang bigat sa kanyang puso?"Hindi pa ito tapos, Khate," mahina niyang bulong sa sarili, ngunit sa likod ng kanyang isip, alam niyang hindi niya kayang aminin ang tunay na dahilan kung bakit siya umalis noon....Sa kabilang dako, habang si Anthony ay nagl
Hindi pa man tuluyang nawawala ang alingawngaw ng huling sinabi ni Anthony, ngunit pakiramdam ni Khate ay bumigat na ang buong paligid. Nakatayo siya sa gitna ng malawak na silid, pilit na pinapalakas ang loob niyang harapin ang lalaking minsan niyang minahal—at iniwan. Ngunit paano ba haharapin ang isang taong hindi kailanman nakalimot? Paano ba ipapaliwanag ang isang lihim na inilihim niya sa mahabang panahon?Pumikit siya saglit at pilit na pinakalma ang kanyang damdamin. Naririnig niya ang marahang paghugot ng hininga ni Anthony sa kanyang harapan, isang malinaw na indikasyon na hindi pa ito tapos sa kanilang usapan. Nang dahan-dahan niyang iminulat ang kanyang mga mata, nakita niyang nakatitig pa rin ito sa kanya, ang mga mata nitong puno ng hinanakit, hindi lang sa kanya kundi marahil sa kanilang nakaraan."Anthony, hindi mo ako kayang diktahan kung sino ang dapat kong kausapin," mariing sabi ni Khate, pinapanatili ang matatag na tinig kahit pa sa loob-loob niya ay may kung anon
Isang iglap lang ang lumipas, ngunit pakiramdam ni Khate ay tila bumagal ang oras. Ang mahigpit ngunit banayad na pagkakahawak ni Anthony sa kanyang pulso ay nagpadala ng kakaibang alon ng emosyon sa kanyang buong katawan. Hindi niya alam kung dapat ba niyang alisin ito o hayaan na lang. Ngunit isang bagay ang sigurado—hindi siya handa sa mga sandaling ito.Napakurap siya, pilit pinapanatili ang kanyang malamig na ekspresyon. “Bitawan mo ako, Anthony.”Ngunit hindi siya agad nito pinakawalan. Sa halip, mas lalong lumalim ang titig nito, para bang sinusubukan siyang basahin, para bang pilit nitong hinahanap ang kasagutan sa mga tanong na hindi nito masambit. Ang mga mata nito ay puno ng hinanakit, may pagtataka, at marahil, isang damdamin na pilit nitong itinatago sa mahabang panahon.“Naguguluhan ako, Khate, sobrang naguguluhan” malamig ngunit may bahagyang bahid ng emosyon ang tinig nito. “Noong iniwan mo ako noon, hindi mo man lang ipinaliwanag sa akin ang iyong dahilan. Hindi mo ma
Lumipas ang ilang araw mula nang maganap ang hindi inaasahang pagkikita nina Khate at Anthony sa ospital, ngunit kahit anong gawin niya, hindi niya maalis sa isipan ang paraan ng pagtitig nito sa kanya—ang tila mabigat na emosyon sa likod ng malamig nitong tingin, ang hindi masambit na mga salita na tila nais nitong iparating ngunit hindi niya kayang intindihin.Sa tuwing mapapadaan siya sa VIP ward, hindi niya maiwasang makaramdam ng bahagyang kaba, ngunit pinipilit niyang itago ito sa likod ng kanyang propesyonalismo. Ayaw niyang bigyang-pansin ang presensya ng lalaking minsang naging sentro ng kanyang mundo. Ayaw niyang magmukhang mahina, lalo na ngayon na pilit niyang binubuo ang bagong buhay na malaya mula rito.Ngunit tila hindi rin nagpaparamdam si Anthony. Hindi niya alam kung bumubuti na ba ang kalagayan nito o kung kusa ba nitong iniiwasan ang anumang interaksyon sa kanya. Para bang isang laro ng tahimikang nagaganap sa pagitan nila—isang hindi malinaw na labanan kung sino a