Puno ng sakit at panghihina ang katawan ni Fortuna habang tahimik siyang naglakad papasok sa kanilang bahay. Mugtong-mugto ang kanyang mga mata, bakas sa kanyang mukha ang matinding kirot ng isang pusong durog.
Ang gabing iyon… ang gabing matagal niyang pinangarap, ay hindi natapos sa isang fairytale. Hindi siya niyakap ni John, hindi siya hinalikan nang may pagmamahal. Bagkus, itinulak siya nito palayo—parang isang babaeng hindi karapat-dapat mahalin.
"Fortuna!"
Naputol ang kanyang malalim na iniisip nang marinig niya ang boses ng kanyang ina. Agad siyang napatingin sa direksyon nito at nagulat nang makitang may mga bisitang naghihintay sa kanilang sala—isang matandang babae at isang mag-asawang mukhang makapangyarihan at mayaman.
Nag-aalalang lumapit ang kanyang ina, si Jinky Han, at sinuri ang kanyang mukha. “Anak, bakit ngayon ka lang nakauwi? Bakit namumugto ang mata mo?”
Mabilis niyang tinakpan ang sakit sa kanyang puso sa pamamagitan ng isang matipid na ngiti. Hindi niya maaaring sabihin ang totoo. Hindi niya maaaring ipaalam na muli na naman siyang itinakwil ni John.
"Masakit lang po ang ngipin ko, Mama," pagsisinungaling niya. "Kaya natagalan ako sa pag-uwi. Nagpa-check-up na rin ako kanina."
Nag-alala ang kanyang ina, ngunit hindi na nagtanong pa. Sa halip, lumapit ito sa bisita nilang matandang babae at magalang na ngumiti. “Fortuna, gusto kong ipakilala sa’yo si Madam Irene Tan.”
Napatingin siya sa matandang babae—malamlam na ang mga mata nito ngunit may halong awtoridad at respeto. Isang babae na halatang may malalim na koneksyon sa kanilang pamilya.
“Ikinalulugod kitang makilala, iha,” malamig ngunit pormal ang tono ng matanda. “Matagal na kitang gustong makita.”
Bahagyang yumuko si Fortuna bilang pagbibigay-galang. “Ikinagagalak ko rin po kayong makilala, Madam Tan.”
Muling nagsalita ang kanyang ina. “At ito naman ang mag-asawang sina Leona at Luigi Tan.”
Ngumiti ang mag-asawa sa kanya. Halata sa kanilang postura at pananamit ang yaman at kapangyarihan, na lalo lamang nagpatibay sa kanyang pakiramdam na may mahalagang dahilan kung bakit sila naroon.
“Ano pong maipaglilingkod ko sa inyo?” tanong niya, kahit pa hindi niya maiwasang makaramdam ng kaba.
Madam Irene, na kanina pa siya tinititigan, ay ngumiti nang bahagya bago binitiwan ang isang napakalaking rebelasyon—isang bagay na agad nagpabago sa ikot ng kanyang mundo.
“Fortuna, may matagal nang kasunduan sa pagitan ng iyong lola Rose at ng aming pamilya.”
Nagtagpo ang kanyang mga mata at ang kay Madam Irene. Nakaramdam siya ng matinding kaba sa susunod na sasabihin nito.
“Ikaw at ang apo kong si John Tan ay matagal nang nakatakdang ikasal.”
Parang naubusan ng hangin si Fortuna. Si John? Ang lalaking itinulak siya palayo? Ang lalaking nagsabi na hindi niya kailanman mamahalin?"Hindi… hindi po ako makapaniwala," mahina niyang bulong.
Ngumiti si Madam Irene, ngunit sa kanyang mga mata ay may di-matitinag na determinasyon. "Ito ay pangako ng iyong lola. Matagal nang napagkasunduan na ang susunod na henerasyon ng Han at Tan ay magkakasama upang pag-isahin ang ating yaman, negosyo, at kapangyarihan."
Napalunok si Fortuna. Hindi niya alam kung paano ipoproseso ang lahat ng ito. Ang lalaking nagbigay sa kanya ng pinakamalupit na sakit ang siyang ipinagkasundong ipakasal sa kanya?
“Alam kong hindi ito inaasahan, pero wala tayong magagawa,” dagdag ni Leona Tan, ang asawa ni Luigi Tan. “It’s either sumunod tayo sa kasunduan… o mawala ang lahat ng yaman ng ating pamilya.”
Nagpintig ang tainga niya sa narinig. "Paano pong mawala ang lahat?"
Nanlalamig ang buong katawan ni Fortuna.Ang mga kamay niyang nakapatong sa kanyang kandungan ay nagsimulang manginig. Pakiramdam niya ay bumagal ang oras, habang pilit niyang inuunawa ang narinig.
Si John Tan?
Ang lalaking matagal niyang minahal.
Ang lalaking ilang beses siyang itinulak palayo. Ang lalaking tinalikuran siya matapos ang gabing ipinagkaloob niya ang sarili rito.Siya ang itinakda para sa kanya?
"T-Teka lang po..." halos pabulong niyang sabi, nanginginig ang tinig. "S-Sinong John Tan ang tinutukoy ninyo?"
Nagpalitan ng tingin ang mga bisita. Kita niya sa mukha ng kanyang ina ang bahagyang pagtataka sa kanyang tanong. Samantalang si Madam Irene ay nanatiling seryoso, walang bahid ng alinlangan ang kanyang sagot.
"Si John Tan, iha. Batchmate mo siya sa paaralan. Kumukuha ng kursong Computer Engineering," anito nang may katiyakan. "Iisa lang ang eskwelahan na pinasukan ninyo."
Para siyang binuhusan ng malamig na tubig.
Ang John na tinutukoy nila ay walang iba kundi si John Ethan Tan.
Ang kanyang unang pag-ibig… at ang lalaking pinakamalupit na nagwasak ng kanyang puso.
Napasinghap siya at mabilis na napahawak sa kanyang dibdib, pilit pinapakalma ang mabilis na pagtibok ng kanyang puso. Ramdam niya ang panlalamig ng kanyang mga palad at ang pamamanhid ng kanyang katawan.
"Hindi... imposible ito..." mahina niyang bulong sa sarili.
Nanghina ang kanyang mga tuhod, dahilan upang mapaupo siya sa malambot na sopa sa kanilang sala.
"Fortuna?" nag-aalalang tawag ng kanyang ina.
Napatingin siya sa kanyang ina—sa kanyang nag-aalalang mga mata.
Ang kanyang ina… walang kaalam-alam sa pinagdaanan niya kay John.
Napabuntong-hininga si Madam Irene. "Iha, alam kong ito'y isang malaking gulat para sa iyo, pero ito na ang nakatakdang mangyari. Hindi natin maaaring balewalain ang kasunduan ng ating mga pamilya."Napatingin siya sa matanda, at sa kauna-unahang pagkakataon, may bahid ng hinanakit ang kanyang mga mata."Bakit po? Bakit kailangang magpakasal kami ni John?" Hindi na niya napigilan ang pagpalahaw ng kanyang damdamin. "Hindi ba’t dapat ang kasal ay dahil sa pagmamahal? Hindi dahil sa isang kasunduan?"Muling nagpalitan ng tingin ang mga bisita. Maging ang kanyang ina ay tila naguguluhan sa kanyang emosyonal na pagtutol."Iha," sabat ni Leona Tan, na mula kanina'y tahimik lamang. "Ang kasunduang ito ay matagal nang napagkasunduan. Hindi lang ito tungkol sa inyo ni John, kundi tungkol sa ating mga pamilya. Ito ang paraan upang mapanatili ang ating legacy.""B-Bakit ngayon lang po ito sinabi sa akin?" Nanginginig ang kanyang boses, pilit kinakalma ang sarili.Napabuntong-hininga si Madam Ir
Muling nagsalita si Madam Irene, mas madiin at matigas ang boses. "Makinig ka, Fortuna. Hindi mo ba naiintindihan? Kapag tumanggi si John, mawawala sa inyong pamilya ang lahat. Ang negosyo ng Han na itinayo ng iyong lola—mawawala. Lahat ng ari-arian, lahat ng yaman, lahat ng koneksyon. Gusto mo bang makita ang iyong pamilya na naghihirap?"Napasinghap siya, napatingin sa kanyang ina na tila hindi rin alam ang gagawin.Hindi lang ito tungkol sa kanya. Ito ay tungkol sa kanyang pamilya."Hindi ko gustong mapunta sa ganoong sitwasyon, iha," patuloy ni Madam Irene, mas banayad na ngayon ang tono ngunit dama pa rin ang bagsik. "Ngunit ito ang reyalidad. Kaya kung iniisip mong may pagpipilian ka pa, itapon mo na ang ideyang iyon. Ikaw ang magiging asawa ni John, at wala siyang magagawa kundi tanggapin iyon."Nanghina ang buong katawan ni Fortuna.Nanghina ang buong katawan ni Fortuna. Pakiramdam niya’y parang lumulubog siya sa kinatatayuan niya, na para bang kahit anong pilit niyang huminga
Nanlamig ang buong katawan ni Fortuna sa mga narinig niya.Ibibigay sa bahay ampunan ang lahat ng yaman ng Tan at Han?Parang kinukurot ang kanyang puso habang nakatitig kay Madam Irene, ang babaeng may hawak sa kapalaran niya. Matalim ang tingin ng matanda, puno ng awtoridad at hindi matitinag."Hindi lang ito tungkol sa gusto mo o gusto niya!" madiin nitong ulit. "Ito ay tungkol sa responsibilidad! Sa pangako ng dalawang pamilya! Hindi mo na mababago ang nakatakda, Fortuna."Ramdam niya ang bigat ng bawat salita. Hindi lang basta-basta kasal ito—hindi lang simpleng kasunduan. Ito ang magsasalba o magpapabagsak sa lahat ng pinaghirapan ng kanilang pamilya."Hindi pwedeng mawala ang yaman ng Tan at Han!" galit na sigaw ni Jinky, ang kanyang ina. "Hindi ko matanggap na mawawala ang lahat dahil lang sa kapabayaan ng anak ko!"Napapikit si Fortuna."Kung hindi matutuloy ang kasal ninyo ni John," matigas na sabi ni Madam Irene, "magdedesisyon akong ibigay ang kayamanan sa bahay ampunan—ga
Hindi ko ginusto ang nangyari... pero ginusto ko si John.Dahil sa pagmamahal niya rito, nagawa niyang agawin ito kay Senyora.Ngunit ngayon, siya naman ang nasasaktan."Alam mo bang kung hindi lang dahil sa kasunduan, wala nang may gustong pumakasal sa iyo, Fortuna?" dagok muli ng ina. "Ang swerte mo at may kasunduan ang pamilya natin sa Tan! Pero kahit may kasunduan, hindi ibig sabihin na hindi mo ako binigo!"Napakuyom siya ng kamao."Kasalanan mo rin kung bakit nangyari ito," mahina niyang sabi.Napasinghap si Jinky."Ano ang sinabi mo?""Kasalanan mo rin," ulit niya, mas madiin. "Kayo ang nagtakda ng kasunduang ito. Kayo ang nagdesisyon para sa akin. Hindi mo man lang ako tinanong kung ano ang gusto ko!"Matalim ang tingin ni Jinky."Hindi mo na kailangang magdesisyon, Fortuna, dahil simula’t sapul, ang buhay mo ay naka-ukit na!" galit nitong sagot. "Ikaw ang apo ni Rose Han! Ikaw ang tagapagmana ng Han Empire! Hindi mo pwedeng talikuran ang obligasyon mo!""Obligasyon?" mapait n
Wala siyang ibang dapat sisihin kundi ang sarili niya."Kailangan kang pakasalan ni John," malamig na sabi ni Jack. "Wala tayong ibang pagpipilian. At sana, sa pagkakataong ito, matuto kang magpakumbaba."Napatingin siya sa kanyang ama, umiiyak pa rin."Pero paano kung ayaw niya?" mahina niyang tanong.Nanatili siyang nakayuko, hinayaan ang mga luhang bumagsak sa kanyang pisngi.Bawat salita ng kanyang ama at ina ay parang matatalim na kutsilyong dumudurog sa kanyang puso."Hindi siya makakatanggi. Pasalamat ka na may kasunduan ang lola mo! Kundi isang malaking kahihiyan ito!" madiing sabi ng kanyang ama, ang tinig nito'y puno ng galit at panghihinayang. "Saan kami nagkulang, ha, Fortuna? Binigay namin ang lahat ng luho mo para suklian mo kami ng ganito!""Pa..." mahina niyang sambit, nanginginig ang boses."Napaka-walang hiya mo!" sigaw ng kanyang ina, kasabay ng paghagis ng isang baso sa sahig. Napapikit siya nang marinig ang tunog ng nabasag na salamin. "Nakakahiya sa pamilyang Tan
Napatuwid ng tayo si John, nagngangalit ang panga. “Paki-ulit nga, Pa? So, gusto niyo sabihin na kung hindi ko pakakasalan si Fortuna, mawawalan tayo ng lahat?”Tumango si Luigi. “Oo.”Napasandal si John sa dingding, tila hindi makapaniwala. “This is insane,” pabulong niyang sabi. “You expect me to give up my freedom dahil lang sa isang kasunduan na ginawa decades ago?”“John—”“NO!” sigaw niya, na ikinagulat ng lahat. “Hindi ko ito matatanggap! Hindi ako puppet na basta niyo na lang gagalawin sa gusto niyo! Hindi ko siya mahal, okay? At lalo na pagkatapos ng ginawa niya sa akin!”Napatigil si Madam Irene. “Ano’ng ginawa niya sa’yo?”Natawa si John ng mapait. “She took advantage of me, Lola. She made sure I was drunk enough para may mangyari sa amin! Niloko niya ako! At ngayon, gusto niyo akong pilitin na pakasalan siya?”“Hindi natin alam ang buong kwento, John,” sabat ni Leona. “Baka naman may dahilan siya—”“Dahilan?” malakas na tawa ni John. “Anong klaseng dahilan ang sapat para s
Ramdam ang bigat ng mundo sa mga balikat ni John Tan habang nakaupo siya sa loob ng kanyang silid, walang ilaw kundi ang malamlam na liwanag mula sa lampshade sa tabi ng kanyang kama. Sa ibabaw ng mesa ay nagkalat ang ilang bote ng alak, karamihan ay halos ubos na. Ang kanyang kamay ay mahigpit na nakahawak sa isang basong puno ng whiskey, nanginginig sa galit, sa sakit, at sa matinding kawalang-kontrol sa kanyang sariling buhay.Nilagok niya ang alak sa isang iglap, nilasahan ang pait nito na parang lason sa kanyang lalamunan. Pero wala siyang pakialam. Mas mabuti nang maramdaman niya ang init ng alak kaysa sa lamig ng realidad na ipinilit sa kanya ng kanyang pamilya.Pilit niyang inabot ang cellphone sa gilid ng kama. Kailangan niyang makausap ang taong tanging nagpapatahan sa kanyang puso—si Senyora Abedida, ang babaeng tunay niyang mahal.Nanginginig ang kanyang daliri habang tinatap ang pangalan nito sa kanyang phone screen. Ilang sandali pa, narinig niya ang pamilyar na tono ng
Mabilis niyang ibinato ang cellphone sa kabilang dulo ng kama, sabay hinawakan ang kanyang buhok, pilit pinipigil ang namumuong galit at hinanakit sa dibdib. Ramdam niyang unti-unti siyang binabasag ng realidad.Muli niyang dinampot ang bote ng alak sa mesa, halos maubos na, pero wala siyang pakialam. Agad niya itong tinungga, hinayaan ang apoy ng alak na dumaloy sa kanyang lalamunan, na para bang kaya nitong sunugin ang lahat ng sakit na bumabalot sa kanya."Putang ina!" sigaw niya, sabay hampas ng bote sa sahig. Basag.Katulad ng kanyang puso.Katulad ng kanyang buhay.Wala siyang nagawa kundi humiga sa malamig na sahig ng kanyang silid. Muling bumalik sa kanyang isip ang sinabi ni Madam Irene kanina:"Sumunod ka na lang, John. Panagutan mo ang nangyari sa inyo ni Fortuna."Muli siyang napangisi, pero walang halong saya ang kanyang ekspresyon. Anong panagutan?! Hindi siya kailanman pumayag sa kung anong nangyari noong gabing iyon. Wala siyang maalala, wala siyang kontrol. Pero ngayo
Tahimik ang gabi sa penthouse ni Senyora. Wala ni isang tunog kundi ang mahinang himig ng jazz music na marahang umaagos mula sa kanyang sound system. Mula sa kanyang kinatatayuan, tanaw ni John ang city lights na kumikislap sa labas ng floor-to-ceiling window.May hawak siyang baso ng alak, ngunit hindi iyon ang nakakalasing—kundi ang presensya ng babaeng nasa kanyang likuran."Kanina pa kita hinihintay, John," malambing na sabi ni Senyora habang dahan-dahang lumalapit sa kanya. Ang boses nito ay parang alon—banayad ngunit may dalang lalim.Nagkatinginan sila nang humarap si John. Napansin niya agad ang suot ni Senyora—isang pulang silk robe, bahagyang nakabukas sa bandang dibdib. Hindi ito bastos tignan. Sa halip, may klaseng nakakabighani."Late meeting sa opisina," sagot ni John, inilayo ang tingin.Ngumiti si Senyora at kinuha ang baso sa kamay niya, uminom doon mismo. "Bakit parang may bumabagabag sa’yo?"Hindi siya agad sumagot. Itinuon niya ang paningin sa city lights, tila ma
Isang gabi ng kasalanan.Isang gabi ng hindi matinag na tukso.Pagkapasok pa lang ni John sa loob ng pribadong penthouse ni Senyora, ramdam na niya ang init ng kapaligiran. Hindi dahil sa temperatura ng kwarto kundi dahil sa tingin ng babaeng kaharap niya—mapanukso, puno ng pagnanasa.Nakasuot lang ito ng pulang silk robe, bahagyang nakabukas, nagbibigay ng sulyap sa kutis nitong walang bahid. Ang mapulang labi ni Senyora ay nakakurba sa isang ngiti, habang ang mahahabang daliri nito ay naglalaro sa baso ng alak na hawak niya."Akalain mong bumalik ka, John," pabulong nitong sabi habang lumalapit sa kanya. "Akala ko'y sa wakas ay may puwang na siya sa puso mo."Napabuntong-hininga si John."Huwag na nating pag-usapan si Fortuna."Napangisi si Senyora. "Tama. Wala naman talaga siyang halaga sa atin, hindi ba?"Lumapit ito nang husto, at bago pa siya makapagsalita, naramdaman na niya ang mainit nitong palad sa kanyang dibdib."Dumaan lang ako para makipag-usap.""Makipag-usap?" Hinawaka
"John…" tinig ni Fortuna, malumanay, kalmado. "Sa loob ng maraming taon, minahal kita. Walang hinihintay na kapalit, walang inaasahan. Sapat na sa akin na nandito ako, na nandiyan ka."Napakuyom si John ng kamao."Pero pagod na ako. Kaya kung wala kang sasabihin… aalis na ako.""Aalis?""Hindi literal," sagot ni Fortuna, may bahid ng lungkot sa tinig niya. "Pero aalis ako sa pagiging babaeng martir. Hindi na ako maghihintay sa wala."Sa unang pagkakataon, naghanap ng sagot si John sa loob ng sarili niya.Pero wala siyang maibigay.Kaya pinili na lang niyang hindi magsalita.At pinili niyang panoorin ang babaeng unti-unting lumalayo mula sa kanya.Sa loob ng isang marangyang restaurant, umupo si John sa harapan ni Senyora.Tulad ng dati, elegante ito, matapang ang mga mata. Pero sa ilalim ng pulang lipstick at perpektong suot, may kung anong init sa tingin nito."Akala ko ba, pupuntahan na kita kagabi?" tanong ni Senyora, nilalaro ang baso ng alak sa kanyang kamay. "Bakit hindi mo itin
Mataas na ang araw nang dumating si Fortuna sa bahay. Halos hindi na niya namalayan ang oras sa dami ng ginawa niya sa trabaho.Pagod man, masaya siya.Sa unang pagkakataon, may dahilan na siyang ngumiti—hindi dahil kay John, kundi dahil sa sarili niyang mga pangarap.Pero sa pagbukas niya ng pinto, naroon si John… naghihintay.Tahimik itong nakaupo sa sofa, nakayuko, at tila matagal nang naroroon.Napahinto siya.Ang presensya nito ay parang isang alaala ng sakit na pilit niyang tinatakasan.Ngunit hindi siya ang tipong umiiwas.Kaya't nagpatuloy siya sa paglalakad papasok, hindi ito pinansin."Saan ka galing?" tanong ni John, malamig ang tinig.Hindi niya ito tinapunan ng tingin. Dire-diretso siyang naglakad patungo sa kanilang silid upang magpalit ng damit.Pero hindi nagpaawat si John. Sinundan siya nito."Saan ka galing, Fortuna?" ulit nito, ngunit sa pagkakataong ito, mas may diin ang boses.Napabuntong-hininga siya. Hindi niya kailangang ipaliwanag ang sarili niya rito."Trabah
"Ano? Aalis ka?" Malamig ang boses nito, puno ng pag-aalinlangan. "Bakit?"Umupo si John sa gilid ng kama, hindi alam kung paano ipapaliwanag."Kailangan ko nang umuwi.""Diyos ko, John. May bahay ka na rito." Napahagikhik si Senyora, pero sa ilalim ng matinis na tawa nito, may bahid ng galit at pangamba. "Aminin mo, gusto mo na akong iwan, hindi ba?""Hindi naman sa gano'n—""Then bakit, ha? Bakit mo ako iniiwan? Sabihin mo sa akin nang harapan!"Huminga nang malalim si John, pinipigilan ang sarili. Hindi niya gustong magkaroon ng gulo, pero alam niyang hindi madaling kumbinsihin si Senyora."Alam mo namang hindi tayo puwedeng ganito habang buhay.""Bakit hindi?" Isang matalim na titig ang ibinigay nito. "Ano ba ang pinanghahawakan mo, John? Ang kasal mo kay Fortuna? Wala kang pagmamahal sa kanya, ‘di ba?"Napapikit siya. Hindi niya gustong sagutin ang tanong na iyon.Tama si Senyora. Wala naman siyang pagmamahal kay Fortuna, hindi ba?Pero bakit siya nag-aalangan?"Kailan ako makaka
Napabuntong-hininga ang manager, tila nag-iisip. “You know, our hotel is one of the best in the country. We need skilled chefs.”Naramdaman niya ang bahagyang panghuhusga nito. Ngunit hindi siya natinag."I may not have the same experience as others, but I can guarantee that I am hardworking and willing to learn. If given the chance, I will prove my worth.”May bahagyang gulat sa mukha ng manager sa kanyang determinasyon."Hmm… We’ll give you a chance. Report tomorrow. We'll test your skills."Nagliwanag ang mukha ni Fortuna. Sa unang pagkakataon matapos ang matagal na panahon, may dahilan ulit siya upang maging masaya."Ito na ang simula. Ito na ang bagong kabanata ng buhay ko."Lumabas siya ng opisina ng manager na may bahagyang ngiti sa labi. Hindi niya maipaliwanag, pero parang nawala ang bigat sa kanyang dibdib.Habang siya ay abala sa paghahanap ng direksyon sa buhay, hindi niya alam na si John ay nasa ibang mundo—sa piling ng babaeng matagal nang sumisira sa kanilang pagsasama.
Sa kabilang banda...Habang nakatayo si John sa loob ng isang mamahaling bar, hawak ang baso ng alak, walang ibang laman ang kanyang isip kundi ang sinabi ni Lola Irene kanina."Kung mahal niya ang sarili niya, edi sana matagal na siyang umalis."Biglang bumigat ang dibdib niya.Naiinis siya sa sarili dahil bakit parang hindi niya nagustuhan ang ideya na baka isang araw… talagang umalis na si Fortuna?“John?” Naputol ang pag-iisip niya nang biglang lumapit si Senyora sa kanya, nakangiti at puno ng pang-aakit. “Para kang natulala diyan.”Uminom siya ng alak bago marahang ngumiti. “Wala ‘to.”Senyo ang ulo ni Senyora. “Ikaw talaga, hindi marunong magsabi ng totoo.”Umupo ito sa tabi niya at inilapit ang mukha nito sa kanya. “Naisip mo na ba ang sinabi ko?”Napatingin siya rito. “Alin?”“Na layuan na si Fortuna. Na ako na lang ang piliin mo.”Nanigas ang kanyang katawan.Piliin si Senyora? Iniisip na niyang gawin iyon noon pa, ‘di ba? Pero bakit ngayong may pagkakataon na siyang gawin iy
"Bumalik ka pala."Malalim ang boses nito. Hindi niya alam kung dapat ba siyang matuwa na tila napansin nito ang pagkawala niya, o mas masaktan dahil walang kahit anong emosyon sa tinig nito."Oo." Mahinang tugon niya.Pumasok ito at dumiretso sa aparador. Nakatalikod ito sa kanya habang hinuhubad ang coat."Hindi ko akalaing babalik ka pa."Napayuko siya. "Wala akong balak umalis."Natawa si John—isang malamig, mapait na tawa. "Talaga? Hanggang kailan ka ba talaga kakapit, Fortuna?"Huminga siya nang malalim. "Hangga’t kaya ko pa."Napalingon ito sa kanya. "At kung dumating ang araw na hindi mo na kaya?"Pinilit niyang ngumiti. "Edi bibitaw na ako."Saglit itong hindi nakapagsalita. Para bang may kung anong kumurot sa puso nito sa sinabi niya.Naiwan si Fortuna sa loob ng silid, nakatulala sa malamig na tinig ni John na para bang isang patalim na muling humiwa sa puso niya. Alam niyang wala siyang inaasahang kahit anong lambing mula rito, ngunit sa kabila ng paulit-ulit na sakit, nan
Mabilis ang bawat hakbang ni Fortuna palabas ng bahay. Gusto na niyang matapos ito. Gusto na niyang matapos ang paulit-ulit na sakit ng pagmamakaawa at pag-aasa sa isang lalaking hindi kailanman tumingin sa kanya ng may pagmamahal.Humigpit ang hawak niya sa strap ng kanyang bag. Tama na.Sa pagkakataong ito, sarili na niya ang pipiliin niya.Ngunit bago pa siya tuluyang makatawid sa tarangkahan—“Fortuna, sandali!”Nilingon niya ang tumawag. Si Irene Tan.Ang matikas at matapang na lola ni John, na sa kabila ng kanyang malamig na personalidad, ay tila nagpakita ng emosyon sa pagkakataong ito.Hingal si Irene nang abutan siya sa tapat ng gate. Agad nitong hinawakan ang braso niya, mahigpit, parang ayaw siyang pakawalan.“Huwag kang umalis,” sabi nito, ngunit hindi ito nagmamakaawa—bagkus, ito’y isang utos.Nagulat si Fortuna.“Lola Irene…”“Huwag kang susuko. Hindi ka pwedeng sumuko.”Napatigil siya. Bakit? Bakit parang ipinipilit nitong manatili siya, gayong hindi naman siya mahal ng